Jak wiązać zbrojenie: cęgi, klucz, wiązarka i drut
Zbrojenie wiąże się drutem wiązałkowym na skrzyżowaniach prętów: ręcznie cęgami, kluczem albo haczykiem, a przy dużych powierzchniach automatyczną wiązarką. Węzeł nie przenosi obciążeń konstrukcji. Ma tylko utrzymać pręty dokładnie tam, gdzie narysował je konstruktor, aż do końca betonowania.
Narzędzie ręczne wystarczy na małą siatkę i trudno dostępne miejsca. Strop albo płyta to jednak tysiące węzłów, a tu rachunek zmienia wiązarka. W pomiarze NIOSH na budowie mostu zbrojarze wiązali nią w 2,5 minuty średnio dwa razy więcej węzłów niż obcęgami.
Jak krok po kroku zawiązać drut na skrzyżowaniu prętów
Węzeł na skrzyżowaniu prętów robisz w pięciu ruchach: odcinasz drut, składasz go na pół, podkładasz pod pręty, zaczepiasz narzędzie i skręcasz końce. Po skręceniu pręty mają być mocno dociśnięte, a połączenie ma nie dopuścić do przesunięcia prętów przy transporcie kosza, przy ustawianiu w deskowaniu i w czasie betonowania.
- Odetnij odcinek drutu wiązałkowego tak długi, żeby po złożeniu na pół objął oba pręty i zostawił końce do skręcenia.
- Złóż drut na pół i podłóż go pod skrzyżowanie od spodu, tak aby pętla wypadła po jednej stronie.
- Wyprowadź oba końce nad skrzyżowanie i skrzyżuj je nad prętami.
- Zaczep klucz wiązałkowy w pętli albo chwyć końce cęgami.
- Skręć węzeł, aż drut przylgnie do obu prętów, i zagnij wystający ogonek do wnętrza konstrukcji.
Grubość drutu dobierasz do prętów. Specyfikacja techniczna GDDKiA dla stali zbrojeniowej (M-12.01.00) wymaga wyżarzonego drutu wiązałkowego o średnicy co najmniej 1,0 mm. Przy prętach grubszych niż 12 mm ta sama specyfikacja każe stosować drut 1,5 mm.
Jak wiązać drut zbrojeniowy?
Rodzaj węzła dobierasz do elementu: na płytę i siatkę poziomą wystarczy węzeł prosty, a przy narożnikach koszy i ciężkich siatkach stosuje się węzeł siodełkowy albo ósemkę. Cztery podstawowe węzły opisują podręcznik batalionów budowlanych US Navy i amerykański instytut stali zbrojeniowej CRSI:
| Węzeł | Jak prowadzisz drut | Gdzie się sprawdza |
|---|---|---|
| Prosty | jeden raz po przekątnej wokół obu prętów, końce u góry skręcone do ścisłego przylegania, nadmiar obcięty | płyty stropowe, pręty w poziomie |
| Ścienny | półtora obrotu wokół pręta pionowego, potem jeden obrót po przekątnej wokół skrzyżowania | lekkie pionowe siatki ścian |
| Siodełkowy | drut obejmuje do połowy jeden pręt po obu stronach pręta poprzecznego i wraca wokół niego | strzemiona przy narożnych prętach słupów i belek |
| Ósemka | drut krzyżuje się na skrzyżowaniu w kształt ósemki | ściany i ciężkie siatki, prawie nie skręca prętów |
Trzy błędy przy wiązaniu zbrojenia i jak ich uniknąć
Na trzy błędy uważaj szczególnie. Dwa osłabiają sam węzeł, trzeci niszczy beton wokół drutu.
- Za luźno: pręt obraca się pod stopą zbrojarza i wychodzi z projektowanego rozstawu.
- Za cienki drut: przy prętach grubszych niż 12 mm drut 1,0 mm nie spełnia przytoczonej specyfikacji GDDKiA.
- Ogonek w stronę lica: końce drutu zostawione w zbyt cienkiej otulinie korodują i powodują odpryski betonu.
Brytyjska specyfikacja NSCS wymaga, żeby wszystkie końce drutu odgiąć od lica betonu, a luźne usunąć przed betonowaniem. Ile otuliny musi zostać nad prętem, opisuje poradnik otulina zbrojenia i dystanse. Test jest prosty. Chwyć pręt ręką i spróbuj nim obrócić, a jeśli się rusza, popraw węzeł, zanim wejdzie beton.
Jak wiązać zbrojenie cęgami, kluczem i haczykiem
Cęgami skręcasz drut i od razu obcinasz końce, a kluczem i haczykiem skręcasz pętlę drutu obrotem narzędzia. Wszystkie trzy narzędzia robią ten sam węzeł, a różnią się tempem i tym, ile pracy zostaje w nadgarstku.
Jak wiązać zbrojenie cęgami?
Cęgami po przewleczeniu drutu skręcasz go kilka razy i obcinasz końce, co jest proste, ale bardzo pracochłonne. Podręcznik US Navy opisuje ten sam ruch przy węźle prostym: końce skręca się cęgami, aż ściśle przylgną do prętów, a nadmiar obcina.
W badaniu NIOSH tradycyjne wiązanie wymagało obu rąk: jedną zbrojarz ciągnął, owijał, skręcał i obcinał drut cęgami, drugą podawał drut. Na budowie mostu cęgów używano do mocniejszych węzłów przy ścianach bocznych płyty i do pierwszych węzłów każdej siatki. Większość pozostałych robiła wiązarka.
Jak wiązać zbrojenie kluczem?
Klucz wiązałkowy to hak na krótkiej rękojeści. Producent narzędzi Kraft Tool opisuje go jako hak zaprojektowany do skręcania wiązań z drutu przy minimalnym wysiłku. Zaczepiasz go o pętlę złożonego drutu i obracasz, aż drut ściśle przylgnie do prętów, a potem zaginasz końce do wnętrza kosza.
Jak wiązać zbrojenie haczykiem?
Haczyk obrotowy działa inaczej niż klucz: nie obracasz go nadgarstkiem, tylko ciągniesz rękojeść. Według karty tego samego producenta dwa albo trzy pociągnięcia rękojeści obracają hak w oprawie i skręcają drut, a sprężyna cofa rękojeść do kolejnego ruchu. Schylasz się jednak nad każdym węzłem tak samo jak z kluczem.
Kiedy wiązanie ręczne zostaje mimo wiązarki
Wiązarka akumulatorowa sprawdza się tam, gdzie wystarczy prosty węzeł typu „owiń i skręć”. Według materiału opartego na publikacji NIOSH może nie dać wytrzymałości węzła siodełkowego. Ten sam materiał radzi sprawdzić przed użyciem wiązarki, czy jej węzły są dopuszczone w danym zleceniu.
Cęgi zostają więc do węzłów siodełkowych przy ciężkich koszach. Wykonawcy i zbrojarze z badań NIOSH i Ontario polecali wiązarkę do robót płaskich.
Jak wiązać zbrojenie fundamentu, stropu i belek
Zasada jest wspólna dla fundamentu, stropu i belki: wiążesz tyle punktów, ile trzeba do utrzymania geometrii szkieletu do czasu zabetonowania, a położenie każdego pręta wynika z rysunków zbrojenia.
Strzemiona to pręty gięte w kształt litery U albo zamkniętej ramki, ułożone poprzecznie do prętów podłużnych. W belkach przenoszą ścinanie, w słupach trzymają pręty pionowe w projektowanym układzie, a wiązanie tylko mocuje je w tym położeniu.
Jak wiązać zbrojenie ławy i płyty fundamentowej?
Pręty dolne układasz na dystansach, zanim zaczniesz je wiązać. Według CRSI podpory prętów trzymają zbrojenie na miejscu i na wysokości, która daje właściwą otulinę, od prostych bloczków betonowych po podstawki z tworzywa i z drutu. Dopiero na tak podpartym dole wiążesz kosz i siatkę górną według rysunku.
Co ile centymetrów wiązać pręty w stropie, belce i fundamencie?
Jednej liczby centymetrów dla stropu, belki i fundamentu nie ma, bo liczbę wiązań wyznacza projekt i specyfikacja robót. Przytoczona specyfikacja GDDKiA wymaga połączenia co najmniej 30% skrzyżowań prętów, wiązaniem miękkim drutem albo spawaniem.
Brytyjska specyfikacja NSCS wymaga z kolei mocowania zbrojenia zgodnie z rysunkami i zestawieniami zbrojenia. Liczbę i rozstaw wiązań bierzesz więc z dokumentacji, a nie z tabeli w internecie.
Jaki drut do wiązania zbrojenia i ile go zużyjesz
Do wiązania ręcznego bierzesz miękki, wyżarzony drut wiązałkowy, a do wiązarki wyłącznie drut jej systemu. Na tonę stali idzie zwykle od 9 do 13 kg drutu.
Jaki drut na zbrojenie fundamentów?
Na fundament bierzesz wyżarzony drut wiązałkowy co najmniej 1,0 mm, a przy prętach grubszych niż 12 mm drut 1,5 mm, jak wymaga przytoczona specyfikacja GDDKiA dla ław fundamentowych mostu. Brytyjska NSCS jako domyślny podaje czarny, wyżarzany drut z miękkiej stali o grubości 16 gauge, o ile zamawiający nie uzgodni innego.
Wytyczne do NSCS dodają dwie uwagi: w niektórych miejscach potrzebny bywa drut nierdzewny, żeby na licu nie pojawiły się rdzawe zacieki. Niektóre maszyny do wiązania prefabrykowanych koszy nie przyjmują drutu 16 gauge, tylko cieńszy, a taką zmianę uzgadnia się z zamawiającym z góry.
Ile drutu wiązałkowego idzie na tonę stali?
Do kalkulacji ofertowej przyjmuje się od 5 do 14 kg drutu na tonę stali zbrojeniowej, najczęściej od 9 do 13 kg. Wzoru na to nie ma, a zużycie maleje wraz ze średnicą prętów:
| Średnica prętów | Drut na tonę stali |
|---|---|
| 4 do 8 mm | 12 do 14 kg |
| 8 do 20 mm | 9 do 12 kg |
| 20 do 32 mm | 7 do 9 kg |
Na zlecenie z 10 tonami stali liczysz więc od 90 do 130 kg drutu. Przy kosztorysie pamiętaj, że przytoczona specyfikacja GDDKiA nie dolicza drutu wiązałkowego do obmiaru stali, więc drut nie pojawi się tam jako osobna pozycja.
Drut do wiązarki TJEP: ile węzłów daje jedna rolka
Rolka drutu Compact Tier daje według producenta od 225 do 325 węzłów. Ultra Grip 25, 40 i 58 pracują na wspólnym drucie ULTRA GRIP 0,8 mm, a liczba węzłów z rolki zależy od modelu i liczby splotów.
| Wiązarka (grubość elementu) | Drut i długość rolki | Sploty | Węzły z rolki |
|---|---|---|---|
| Ultra Grip 25 (8 do 25 mm) | 0,8 mm, 100 m | 2 do 3 | 160 do 220 |
| Ultra Grip 40 (12 do 40 mm) | 0,8 mm, 100 m | 2 do 3 | 120 do 160 |
| Ultra Grip 58 (30 do 58 mm) | 0,8 mm, 100 m | 3 do 4 | 80 do 96 |
| Compact Tier 40 (12 do 40 mm) | 1,3 mm, 37 m | 1 | 225 do 325 |
Liczby węzłów pochodzą z kart producenta. Koszt drutu na jeden węzeł policzysz sam: cenę rolki dzielisz przez liczbę węzłów z tabeli. Drut ULTRA GRIP i drut Compact Tier znajdziesz w kategorii drut i akcesoria. Dlaczego każda wiązarka pracuje na własnym drucie, wyjaśnia poradnik jaka wiązarka do zbrojenia.
Ile kosztuje wiązanie zbrojenia ręcznie, a ile wiązarką
Wiązanie ręczne nie ma ceny zakupu, ma za to cenę roboczogodzin, a wiązarka odwraca ten rachunek: płacisz raz przy zakupie, a oszczędzasz przy każdym stropie.
Po stronie ręcznej nie kupujesz maszyny, wystarczą cęgi albo klucz i drut, więc cały koszt siedzi w czasie zbrojarza i w drucie. Po stronie maszynowej próg wejścia widać od razu: TJEP Ultra Grip 40 kosztuje 6763,80 zł brutto, a Compact Tier 40 9963,00 zł brutto. Pełne zestawienie znajdziesz w kategorii wiązarki do zbrojeń TJEP.
Drugi filar rachunku to materiał. W badaniu ISARC wiązanie ręczne zużywało 21,2 funta drutu (ok. 9,6 kg) na godzinę, a wiązarka automatyczna 13,7 funta (ok. 6,2 kg), czyli o około jedną trzecią mniej na godzinę pracy. W tej samej godzinie wiązarka zawiązała jednak blisko cztery razy więcej węzłów. Na 1000 węzłów wychodzi więc około 47 funtów drutu (ok. 21 kg) przy wiązaniu ręcznym wobec około 8 funtów (ok. 3,5 kg) z wiązarki. To o około 84% mniej drutu na węzeł. Na zleceniu liczy się ta druga liczba, bo węzłów do zawiązania jest tyle samo bez względu na narzędzie.
Policz zwrot w godzinach: ile roboczogodzin schodzi dziś na wiązanie i ile z nich odzyskasz. Dopiero potem przemnóż je przez własną dniówkę.
Rachunek psuje się tylko w jednym scenariuszu: gdy maszyna stoi. Wiązarka bez serwisu w zasięgu potrafi zjeść oszczędność na jednym zacięciu w środku betonowania.
Ile węzłów na godzinę zwiąże zbrojarz ręcznie, a ile wiązarką
Zbrojarz wiążący obcęgami wykonuje w budownictwie drogowym około 448 węzłów na godzinę. Ten sam fachowiec z wiązarką automatyczną wykonuje około 1775 węzłów na godzinę, czyli blisko cztery razy więcej.
W kontrolowanym teście na 36 węzłach doświadczony zbrojarz z obcęgami potrzebował 4 minut i 31 sekund, a wiązarki od 54 sekund do 1 minuty 13 sekund. W 40 godzinach pracy zbrojarz wiążący obcęgami wykonuje około 19 129 węzłów. Maszyna wyrabia ten sam wynik w niecałe 11 godzin.
Pomiar w terenie daje mniejszą różnicę. NIOSH mierzył zbrojarzy na budowie mostu: w 2,5 minuty zawiązali średnio 42 węzły obcęgami, 84 wiązarką i 52 wiązarką z przedłużką. Badania NIOSH i stowarzyszenia bezpieczeństwa budownictwa Ontario pokazały, że wiązarka wiąże dwa razy szybciej niż ręka, a realny zysk zależy od rodzaju roboty i liczby węzłów.
Autorzy ISARC zastrzegają, że test prowadzono na małej prefabrykowanej klatce z równo rozstawionymi prętami, bez przemieszczania się i zmęczenia. Na realnym stropie dochodzi jedno i drugie.
Jaki jest koszt zdrowotny ręcznego wiązania zbrojenia
Ręczne wiązanie zbrojenia płaci się kręgosłupem ekipy. Przy wiązaniu ręcznym zbrojarz pracuje w skrajnym pochyleniu tułowia przez 94% czasu, a z wiązarką na przedłużce w postawie neutralnej przez 83% czasu i w skrajnym pochyleniu tylko przez 1%.
W ankiecie przytoczonej przez badaczy NIOSH wśród około 1000 monterów konstrukcji stalowych było 250 zbrojarzy. Tylko 12% z nich nie zgłosiło w karierze żadnych dolegliwości mięśniowo-szkieletowych. Dolegliwości dolnego odcinka pleców zgłosiło 52% zbrojarzy, a nadgarstków, dłoni i palców 48%.
Postawę zmienia dopiero narzędzie: wiązarka z przedłużką pozwala wiązać strop na stojąco, bez schylania się nad każdym skrzyżowaniem. Do wiązarek Ultra Grip jest przedłużka do wiązarki Ultra Grip.
Po co wiązać zbrojenie i ile zakładu zostawić na łączeniach
Wiązanie utrzymuje geometrię szkieletu, a nie przenosi obciążeń. Trwałość konstrukcji żelbetowej zależy od tego, czy pręty zostały tam, gdzie miały być.
Długości zakładu na łączeniach prętów nie ustala się na budowie ani na oko. Podaje ją projekt konstrukcyjny, zgodnie z Eurokodem 2. Długość zakładu wynika tam z podstawowej długości zakotwienia, liczonej ze średnicy pręta i przyczepności, a przyczepność zależy od wytrzymałości betonu i od tego, czy warunki przyczepności są dobre, czy słabe. Znaczenie ma też to, jaki odsetek prętów łączysz w jednym przekroju.
Gdy beton już stwardnieje, kolejne elementy mocujesz zupełnie inaczej: wtedy w grę wchodzą kotwy, kołki i gwoździe do betonu. Pręty docinasz wcześniej, a przy większych średnicach pomagają przecinarki do prętów zbrojeniowych.
A jeśli wiązarka stanie w środku zbrojenia stropu? Serwisujemy sprzęt w Polsce. Naprawa w Polsce oznacza oryginalne części i brak wysyłki za granicę. Zadzwoń, a dobierzemy wiązarkę do Twojego zbrojenia. Możesz też umówić pokaz na budowie.