Kompresor olejowy czy bezolejowy: różnice i wybór

Kompresor bezolejowy wybierasz wtedy, gdy liczy się powietrze bez oleju i obsługa bez wymiany oleju, a olejowy wtedy, gdy sprężarka ma pracować długo i bez przerw. Różnica siedzi w cylindrze: w kompresorze olejowym tłok pracuje na oleju, a w bezolejowym na materiałach samosmarujących, na przykład na pierścieniach z PTFE.

Hałasu i masy nie odgadniesz po sposobie smarowania. Weź dwa kompresory z jednej linii TJEP, bezolejowy 24/30-4 Silent i olejowy 24/30-2. Zbiornik mają ten sam, 24 l, moc tę samą, 2,2 kW (3 KM), a wydajność przy 6,2 bar wynosi 210 wobec 209 l/min.

Rozstrzygają dwie inne liczby i obie idą w przeciwne strony. Bezolejowy jest cichszy, 68 wobec 77 dB, ale cięższy, bo waży 51 kg, a olejowy 41 kg.

Kompresor olejowy a bezolejowy: najważniejsze różnice w tabeli

Kompresor olejowy wymaga obsługi oleju i lepiej znosi pracę ciągłą, a bezolejowy nie ma oleju do wymiany i nie dodaje go do powietrza przy sprężaniu. Hałas i masa zależą od konkretnego modelu, dlatego w tabeli obok reguły ogólnej stoi para TJEP z takim samym zbiornikiem 24 l.

Portal inżynierski EngineerFix opisuje regułę ogólną odwrotnie niż wynik tej pary: bezolejowy ma być lżejszy, a olejowy cichszy, dlatego hałas i masę sprawdzasz zawsze w karcie producenta konkretnego modelu.

Jak działa kompresor olejowy i bezolejowy

Oba typy sprężają powietrze tak samo: silnik przez wał korbowy i korbowód porusza tłokiem, a tłok zmniejsza objętość powietrza w cylindrze i podnosi jego ciśnienie. Amerykański Departament Energii porównuje to do pompki rowerowej i podaje, że w mocach od ułamka konia mechanicznego do kilku KM najczęściej spotykasz właśnie tłokową sprężarkę chłodzoną powietrzem.

Tłokowa jest też cała linia TJEP (karty podają liczbę cylindrów), od modelu 0,5 KM ze zbiornikiem 3,8 l do modelu 3 KM ze zbiornikiem 50 l. Producent pisze zamiennie o kompresorach i sprężarkach, więc w tym poradniku oba słowa znaczą to samo.

Zasada działania kompresora olejowego

W kompresorze olejowym spód tłoka styka się ze skrzynią korbową, w której jest olej. Tłok ma dwa rodzaje pierścieni: jedne uszczelniają komorę sprężania, drugie kontrolują ilość oleju, która do niej trafia. Olej zmniejsza tarcie, uszczelnia komorę i odbiera ciepło, dzięki czemu sprężarka znosi długą pracę pod obciążeniem.

Ceną jest obsługa. Poziom oleju sprawdzasz na miarce, a olej wymieniasz według godzin pracy. Do olejowego 24/30-2 producent TJEP wymienia w akcesoriach olej do kompresorów K01 w opakowaniu 1 l.

Budowa i zasada działania kompresora bez oleju

Kompresor bezolejowy nie wpuszcza oleju do komory sprężania. Tłok albo jego pierścienie i prowadnice są z materiałów samosmarujących, takich jak PTFE (teflon). Niektóre konstrukcje nie mają oleju także w skrzyni korbowej, bo łożyska wału i korbowodu dostają smar fabrycznie.

Powłoka PTFE działa jak suchy smar, ale nie chłodzi i nie uszczelnia tak dobrze jak olej. Sprężarka pracuje więc w wyższej temperaturze i po krótszym czasie pracy potrzebuje przerwy na ostygnięcie.

Cała seria TJEP Silent to kompresory bezolejowe. W akcesoriach do tych modeli producent wymienia tylko węże i zwijacz, bez oleju.

Pojemność zbiornika nie wynika ze sposobu smarowania, co pokazuje para z tym samym zbiornikiem 24 l. Zbiornik trzyma zapas powietrza na krótkie szczyty poboru, a nie podnosi wydajności. Widać to w serii Silent: 50/30-4 ma zbiornik 50 l, a 24/30-4 zbiornik 24 l, przy tej samej wydajności 210 l/min przy 6,2 bar.

Który kompresor jest cichszy: olejowy czy bezolejowy

Cichszy jest ten model, który ma niższy poziom hałasu w karcie producenta, a nie ten z określonym sposobem smarowania. W porównywanej parze TJEP cichszy jest bezolejowy: 68 wobec 77 dB w pomiarze z 4 m.

Reguła ogólna mówi coś przeciwnego. Według EngineerFix olej tłumi drgania między metalowymi częściami, a bezolejowy bywa głośniejszy od porównywalnego olejowego o 5 do 8 dB i ma wyższy ton. Seria Silent tę regułę łamie: producent opisuje ją jako jedną z najcichszych na rynku.

Hałas LpA i LwA w parze TJEP 24 l

Oba modele mają ten sam zbiornik i tę samą moc, a różnią się między innymi smarowaniem i liczbą cylindrów: Silent ma cztery, olejowy dwa.

W pomiarze z czterech metrów różnica wynosi 9 dB, a w drugiej wartości z karty, LwA, rośnie do 15 dB: 82 wobec 97 dB.

Dla skali przyjmij, że 60 dB to głośność normalnej rozmowy. Seria Silent mieści się według kart producenta w przedziale od 56 dB (4/5-2) do 68 dB (24/30-4 i 50/30-4). Producent pisze, że cicha sprężarka pozwala zacząć pracę wcześniej albo skończyć później, bo hałas mniej przeszkadza sąsiadom i przechodniom.

Dlaczego kompresor bezolejowy bywa cięższy, a nie lżejszy

W porównywanej parze bezolejowy jest cięższy o 10 kg: 24/30-4 Silent waży 51 kg, a olejowy 24/30-2 waży 41 kg. Według EngineerFix bezolejowy ma prostszą budowę i jest lżejszy, a olejowy cięższy przez zbiornik oleju, ale ta para pokazuje, że reguła nie zawsze działa.

Reguła o lżejszym bezolejowym sprawdza się za to w małym sprzęcie. Model 8/10-2 Silent waży 21,5 kg, a najmniejszy 4/5-2 Silent 12 kg i producent wymienia łatwe przenoszenie wśród jego najważniejszych cech.

Który typ łatwiej przenieść między kondygnacjami?

Z tej pary łatwiej wniesiesz na piętro olejowy, bo jest o 10 kg lżejszy. Przy masach od 34 do 63 kg zwróć uwagę także na uchwyt i koła. Model 17/15-2 Silent (34 kg) ma według producenta ergonomiczny, teleskopowy uchwyt, a 24/30-4 (51 kg) i 50/30-4 (63 kg) mają na zdjęciach w kartach produktu pałąk i koła.

Masa nie ma znaczenia, gdy kompresor stoi w warsztacie na stałe. Jeśli co drugi dzień jedzie na inną budowę, porównaj masę konkretnych modeli w kartach producenta.

Ile kosztuje utrzymanie kompresora olejowego i bezolejowego

Kompresor olejowy kosztuje Cię czas i olej na obsługę, a bezolejowy nie ma oleju do sprawdzania ani wymiany, co widać w planie przeglądów. Amerykański Departament Energii podaje dla tłokowych sprężarek chłodzonych powietrzem taki minimalny harmonogram:

• codziennie: poziom oleju między znacznikami na miarce i spuszczenie wody ze zbiornika;
• co 40 godzin pracy albo co tydzień: oczyszczenie lub wymiana filtra powietrza na ssaniu oraz kontrola, czy olej nie jest zanieczyszczony;
• co 500 godzin albo co 3 miesiące: wymiana oleju, częściej w trudnych warunkach;
• przy oleju syntetycznym: wymiana co 1000 godzin albo co 6 miesięcy, zależnie od tego, co nastąpi pierwsze.

W bezolejowym odpadają z tej listy wszystkie punkty o oleju. Filtr na ssaniu i spust wody zostają, bo powietrze wychodzące ze sprężarki jest nasycone parą wodną, która skrapla się, gdy powietrze stygnie. Seria Silent ma do tego zawór kulowy do odprowadzania wody.

W przemysłowych sprężarkach rachunek bywa odwrotny. Według Departamentu Energii bezolejowe sprężarki śrubowe i tłokowe mają zwykle wyższy koszt zakupu, niższą sprawność i wyższe koszty utrzymania niż olejowe. To dane dla instalacji zakładowych, nie dla przenośnych kompresorów warsztatowych.

Ile wytrzyma kompresor bezolejowy?

Według EngineerFix kompresor bezolejowy wytrzymuje zwykle od 10 do 15 lat, zwłaszcza przy częstej pracy, a dobrze serwisowany olejowy od 15 do 20 lat. Powód leży w powłoce. Samosmarująca warstwa PTFE z czasem się ściera, części zaczynają trzeć o siebie i zwykle trzeba wymienić cały zespół sprężający.

Drugie ograniczenie to cykl pracy. Olejowa konstrukcja dobrze znosi długą, ciężką pracę, bo olej stale odbiera ciepło. Bezolejowa po krótkim czasie pracy musi ostygnąć, więc lepiej sprawdza się przy pracy z przerwami. Jak cykl pracy wpływa na dobór do gwoździarki, opisujemy w poradniku o kompresorze do gwoździarki.

Jakie są wady kompresora olejowego?

Kompresor olejowy ma trzy wady: obsługę, której bezolejowy nie wymaga, kondensat z olejem i olej w sprężonym powietrzu. Według Departamentu Energii kondensatu z olejem nie zrzuca się do kanalizacji bez usunięcia oleju. To samo źródło radzi ustalić dopuszczalne zanieczyszczenie z lokalnym zarządcą kanalizacji.

Trzeci koszt wychodzi dopiero na końcu węża i dotyczy tego, co robisz sprężonym powietrzem.

Czy olej z kompresora niszczy lakier i narzędzia pneumatyczne

Olej przenoszony z kompresora do powietrza może zanieczyścić produkt i powierzchnię, z którą styka się powietrze, a narzędziom zaszkodzić, bo nie służy do ich smarowania. Ilość oleju w sprężonym powietrzu opisuje norma ISO 8573-1:2010.

Kompresor bezolejowy nie dodaje oleju przy sprężaniu, ale nie daje automatycznie powietrza bez oleju, bo w sprężonym powietrzu zostaje olej zassany z otoczenia. Powietrze bez oleju da się też uzyskać z olejowego, jeśli za nim pracują separatory i filtry.

Czy olej w powietrzu szkodzi narzędziom pneumatycznym?

Większość narzędzi pneumatycznych potrzebuje smarowania, ale olej przenoszony z kompresora nie jest do tego przeznaczony i może narzędzie uszkodzić. Do smarowania montuje się przed narzędziem zespół filtr, reduktor i smarownica. Narzędziu szkodzi też woda, bo wypłukuje smar z silnika powietrznego i zwiększa tarcie oraz zużycie.

Kompresor olejowy czy bezolejowy do malowania?

Do malowania natryskowego wybierasz bezolejowy albo olejowy z filtrami odolejającymi, bo natrysk wymaga czystszego powietrza niż zasilanie narzędzi. Departament Energii zalicza natrysk farb i malowanie proszkowe do zastosowań, które potrzebują powietrza wyższej klasy niż narzędzia pneumatyczne.

Według EngineerFix śladowy olej z kompresora olejowego jest poważnym problemem przy natrysku wykończeniowym. Jego usunięcie wymaga specjalnych filtrów i separatorów, które podnoszą koszt i dokładają obsługi, a kompresor bezolejowy według tego samego źródła usuwa ryzyko zanieczyszczenia olejem ze sprężarki. Wilgoci jednak nie usuwa, więc wodę ze zbiornika spuszczasz w każdej konstrukcji.

Do czego służy kompresor olejowy, a do czego bezolejowy

Kompresor bezolejowy służy do pracy z przerwami i tam, gdzie w powietrzu nie może być oleju, a olejowy do długiej pracy ciągłej i narzędzi, które biorą dużo powietrza.

Do czego służy kompresor bez oleju?

Bezolejowy zasila gwoździarki, sztyfciarki i zszywacze, pompuje koła i obsługuje krótkie prace z przerwami. Według EngineerFix to także domyślny wybór tam, gdzie olej w powietrzu jest niedopuszczalny: w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i w produkcji elektroniki.

Producent serii Silent pisze, że mniejsze modele dobrze nadają się do małych zadań i wszędzie tam, gdzie pracujesz gwoździarkami, sztyfciarkami i małymi zszywaczami. Duże gwoździarki pneumatyczne, a często dwa narzędzia naraz, wymagają modelu średniego albo dużego z mocniejszym silnikiem i większym zbiornikiem.

Do czego służy kompresor olejowy?

Olejowy służy do pracy ciągłej i ciężkiej. Według EngineerFix to standard w profesjonalnych warsztatach samochodowych, przy piaskowaniu i przy narzędziach o dużym poborze powietrza, takich jak szlifierki i duże klucze udarowe. Olej stale odbiera ciepło, więc sprężarka znosi długą pracę pod obciążeniem.

Jaki kompresor do domu: olejowy czy bezolejowy?

Do domu i garażu zwykle wystarczy bezolejowy. EngineerFix wskazuje go jako najpraktyczniejszy wybór dla kogoś, kto pompuje koła, pracuje małą gwoździarką wykończeniową albo wykonuje krótkie prace od czasu do czasu, bo wymaga minimum obsługi i łatwo go przenieść.

Przy kompresorze w domu liczy się też hałas. Najmniejszy TJEP 4/5-2 Silent ma według karty 56 dB w pomiarze z 4 m i zbiornik 3,8 l, a waży 12 kg.

Jak wybrać kompresor do konkretnego zastosowania i pracy zimą

Zacznij od narzędzia, nie od kompresora. Zapotrzebowanie na powietrze liczysz jako sumę średniego zużycia narzędzi, a nie sumę ich wartości maksymalnych, bo krótkie szczyty pokrywa zapas w zbiorniku. Osobny przypadek to gwoździarki pneumatyczne, dla których producent podaje zużycie powietrza na cykl, na przykład 3,8 l dla gwoździarki bębnowej TJEP CN-130. Gotowe wyliczenia dla konkretnych modeli zebraliśmy w poradniku jaki kompresor do gwoździarki.

Zimą dochodzi olej. Departament Energii zaleca dobierać ilość i lepkość oleju według specyfikacji producenta dla danego modelu i zastosowania, a przy ryzyku zamarzania przewidzieć ogrzewane spusty kondensatu. W bezolejowym doboru oleju nie ma, ale wodę ze zbiornika spuszczasz tak samo.

Jeśli dopiero układasz zestaw narzędzi, rozstrzygnij najpierw napęd samego narzędzia. Gwoździarka gazowa czy pneumatyczna to inny rachunek i inna decyzja o kompresorze. Bezolejowe kompresory TJEP Silent znajdziesz w naszej ofercie. Nie masz pewności przy swoim zestawie? Zadzwoń, dobierzemy wydajność pod to, czym faktycznie pracujesz.