Mocowanie płyt OSB na dachu: rozstaw gwoździ, szczelina i kolejność
Płytę OSB na dach mocujesz do krokwi gwoździami pierścieniowymi lub spiralnymi albo wkrętami do drewna. Gwoździe wbijasz co 15 cm na łączeniach płyt i co 30 cm na krokwiach pośrednich, nie bliżej niż 1 cm od krawędzi płyty, a między płytami zostawiasz 3 mm szczeliny. Kolejność jest prosta: sprawdzenie krokwi, płyta dłuższym bokiem w poprzek krokwi, styki krótszych krawędzi na krokwi, gwoździe, a zaraz potem warstwa ochronna.
Na poszycie bierzesz płytę OSB/3, czyli płytę nośną do warunków wilgotnych. Jej grubość dobierasz do rozstawu krokwi i ciężaru pokrycia, a nie do tego, co akurat leży w składzie.
Rozstawy, szczeliny i grubości w tym poradniku pochodzą z instrukcji montażu producenta płyt Swiss Krono i z wytycznych amerykańskiego stowarzyszenia APA. Wiążący jest zawsze projekt dachu.
Jak przybić płytę OSB do krokwi: rozstaw gwoździ
Płytę OSB przybijasz gęściej na łączeniach, a rzadziej w polu, czyli na krokwiach, nad którymi płyta przechodzi w całości. Na łączeniu dwie krawędzie leżą na jednej krokwi i każda musi być przybita osobno. W polu płyta jest ciągła, a producent przewiduje tam dwa razy rzadszy rozstaw.
| Miejsce | Rozstaw gwoździ | Kto to podaje |
|---|---|---|
| Łączenie płyt na krokwi | co 15 cm | Swiss Krono; APA: 6 cali (ok. 15 cm) |
| Krokiew pośrednia, pod polem płyty | co 30 cm | Swiss Krono; APA: 12 cali (ok. 30 cm) |
| Odległość gwoździa od krawędzi płyty | nie mniej niż 1 cm | Swiss Krono |
Amerykańskie stowarzyszenie APA (The Engineered Wood Association) podaje dla poszycia dachu te same odstępy: 6 cali na podpartych krawędziach płyt i 12 cali na podporach pośrednich. Dwa niezależne źródła mówią więc to samo.
Jakiej długości gwoździe do płyty OSB
Według Swiss Krono gwóźdź albo wkręt do płyty OSB ma mieć długość co najmniej 2,5 grubości płyty. Na dachu producent dopuszcza wkręty do drewna oraz gwoździe pierścieniowe lub spiralne. Przy płycie 18 mm wychodzi więc co najmniej 45 mm, a przy płycie 22 mm co najmniej 55 mm.
W gamie TJEP pod płytę do 20 mm wystarczy pierścieniowy GR 28/50, a pod płytę 22 mm sięgasz po GR 28/63; oba są w kategorii gwoździe do gwoździarek TJEP. Jak policzyć zagłębienie gwoździa w krokwi, opisuje poradnik jakie gwoździe do deskowania dachu.
Co ile przybijać płytę OSB?
Rozstaw 15 i 30 cm to największe odstępy dla typowego dachu, a nie stała reguła. APA podaje 6 i 12 cali jako maksymalne odstępy w minimalnym schemacie mocowania. Zaznacza też, że w strefach silnego wiatru oraz tam, gdzie dach liczony jest jako tarcza, może być potrzebne gęstsze gwoździowanie.
Jeśli projekt konstrukcji podaje gęstszy rozstaw, wygrywa projekt.
Jaka płyta OSB na dach: klasa i grubość
Na dach bierzesz płytę OSB/3, a jej grubość wynika z rozstawu krokwi. Norma EN 300 dzieli płyty OSB na cztery klasy według obciążenia i wilgotności, w jakich mają pracować. Swiss Krono w danych technicznych zgodnych z tą normą opisuje je tak:
| Klasa | Przeznaczenie | Pęcznienie na grubość po 24 h, wymaganie normy |
|---|---|---|
| OSB/1 | zastosowania ogólne i wykończenie wnętrz, warunki suche | 25% |
| OSB/2 | zastosowania nośne, warunki suche | 20% |
| OSB/3 | zastosowania nośne, warunki wilgotne | 15% |
| OSB/4 | duże obciążenia, warunki wilgotne | 12% |
OSB/2 jest przeznaczona do warunków suchych, a instrukcja dachowa Swiss Krono dotyczy płyt OSB/3. OSB/4 ma wyższe wymagania wytrzymałościowe, na przykład moduł sprężystości 4800 wobec 3500 N/mm² w osi głównej, więc sięgasz po nią wtedy, gdy wynika to z projektu.
Czy można dać płytę OSB na dach?
Tak, płyta OSB/3 jest przeznaczona do zastosowań nośnych w warunkach wilgotnych, a Swiss Krono ma w instrukcji montażu osobną część o dachu. Ta część instrukcji podaje rozstaw łączników, szczeliny i szacunkowe grubości. Płyta tworzy wtedy pełne poszycie pod pokrycie, tak jak deskowanie.
Jakiej grubości płytę OSB na dach?
Przy krokwiach co 600 mm Swiss Krono sugeruje płytę 12 mm, przy 800 mm płytę 15 mm, a przy 1000 mm płytę 18 mm. Producent nazywa te wartości szacunkowymi i podaje je dla dachów o nachyleniu powyżej 14°.
| Rozstaw krokwi | Sugerowana grubość płyty OSB |
|---|---|
| 600 mm | 12 mm |
| 800 mm | 15 mm |
| 1000 mm | 18 mm |
Przy ciężkim pokryciu sama tabela nie wystarcza. APA zaznacza, że gdy ciężar własny pokrycia przekracza 10 funtów na stopę kwadratową (ok. 49 kg/m²), jak przy dachówce, dopuszczalne obciążenie użytkowe płyty może trzeba obniżyć. Grubość pod dachówkę, przy dużym śniegu albo nietypowym rozstawie krokwi podaje więc projekt konstrukcji.
Czym przybijać płyty OSB na dachu
Do płyt OSB na dachu pasuje gwoździarka szynowa na gwoździe w taśmie 34°, bo jedna płyta to kilkadziesiąt punktów mocowania. Wkręt wymaga wkręcania każdego punktu, a gwoździarka osadza gwóźdź jednym strzałem. Gwoździe GR 28/50 i GR 28/63 według producenta pasują między innymi do dwóch gwoździarek TJEP z naszej oferty.
| Model | Napęd | Łączniki według producenta | Masa |
|---|---|---|---|
| TJEP GRF 34/90 GAS 3G | nabój gazowy i akumulator | pierścieniowe od 50 do 80 mm, taśma 34° | 3,68 kg |
| TJEP GRF 34/100 Excellent | sprężone powietrze | od 50 do 100 mm, taśma 34° | 3,54 kg |
Gwoździarka gazowa TJEP GRF 34/90 GAS 3G pracuje bez kompresora i bez węża ciągniętego po połaci. Producent podaje około 1100 strzałów na jeden nabój gazowy i około 8000 na jedno ładowanie akumulatora, a wśród zastosowań wymienia między innymi łaty, szalunki, sklejkę i okapy dachowe.
Pneumatyczna gwoździarka szynowa TJEP GRF 34/100 Excellent zużywa według producenta 3,0 litra powietrza na cykl, więc potrzebuje kompresora o wystarczającej wydajności. Jak ją policzyć, opisuje poradnik jaki kompresor do gwoździarki.
Obie mają regulację głębokości wbicia, więc ustawiasz, jak głęboko łeb wchodzi w płytę. Pozostałe modele są w kategorii gwoździarki pneumatyczne, a koszt strzału i swobodę pracy obu napędów porównuje poradnik gwoździarka gazowa czy pneumatyczna.
Jak ułożyć płyty OSB na krokwiach i jaką zostawić szczelinę
Płytę OSB kładziesz dłuższym bokiem w poprzek krokwi, krótsze krawędzie łączysz na krokwi, a dłuższe krawędzie między krokwiami, gdy wymaga tego producent albo projekt, podpierasz piórem i wpustem albo łącznikiem. Szczelina 3 mm zostaje na wszystkich stykach.
Dlaczego dłuższy bok płyty kładziesz w poprzek krokwi
Płyta OSB jest sztywniejsza w osi głównej niż w osi bocznej. Dla OSB/3 moduł sprężystości w osi głównej wynosi 3500 N/mm², a w osi bocznej 1400 N/mm², czyli płyta w osi głównej jest 2,5 raza sztywniejsza.
Tabele APA dla poszycia dachu dotyczą płyt ułożonych dłuższym wymiarem (osią wytrzymałości) w poprzek podpór. Dłuższe krawędzie wypadają wtedy między krokwiami. Gdy podparcie krawędzi jest wymagane, APA przewiduje tam klipsy do płyt albo krawędzie na pióro i wpust, a rysunek dachu Swiss Krono pokazuje łącznik H.
Styki krótszych krawędzi w kolejnych rzędach możesz przesunąć względem siebie. APA opisuje to przesunięcie jako opcję, nie wymóg.
Jaka szczelina między płytami OSB na dachu
Między płytami zostawiasz 3 mm szczeliny na wszystkich krawędziach. Tyle pokazuje rysunek dachu Swiss Krono, a APA zaleca 1/8 cala (ok. 3 mm), o ile producent płyty nie podaje innej wartości.
Płyty na pióro i wpust mają tę szczelinę w samym połączeniu: Swiss Krono opisuje małą szczelinę dylatacyjną po lewej stronie płyty w miejscu łączenia. Przy pasie płyt dłuższym niż 12 m producent wymaga dodatkowo szczeliny dylatacyjnej o szerokości co najmniej 25 mm.
Kolejność montażu płyt OSB na dachu krok po kroku
Montaż płyt OSB na dachu zaczynasz od sprawdzenia krokwi, a kończysz przykryciem poszycia, zanim złapie deszcz. Kolejne kroki według instrukcji Swiss Krono i wytycznych APA:
- Sprawdź krokwie: mają być proste, równe i ułożone w jednej osi. Wygięta krokiew odbije się na wyglądzie dachu.
- Przechowaj płyty przez 24 godziny w warunkach budowy. Wilgotność płyt przy montażu nie powinna przekraczać 15%.
- Połóż pierwszą płytę dłuższym bokiem w poprzek krokwi, z krótszą krawędzią na krokwi. Płytę na pióro i wpust kładziesz stroną prawą na wierzch, bo według Swiss Krono to ona po montażu tworzy gładką powierzchnię.
- Na dachu spadzistym płytę ze stroną antypoślizgową albo z siatkową fakturą kładziesz tą stroną do góry, tak zaleca APA. Połać trzymasz wolną od trocin i pracujesz w obuwiu antypoślizgowym.
- Zostaw 3 mm szczeliny i przybij płytę według rozstawu 15 i 30 cm, nie bliżej niż 1 cm od krawędzi.
- Przykryj poszycie od razu po montażu. Swiss Krono każe zabezpieczyć płyty na dachu odpowiednią izolacją, a APA radzi przykryć je jak najszybciej papą podkładową.
- W nieogrzewanym poddaszu zadbaj o wentylację: otwory mają stanowić co najmniej 1/150 rzutu wentylowanej przestrzeni.
Kontrłaty na membranie i ich gwoździe opisuje poradnik jakie gwoździe do łat i kontrłat.
Czego unikać przy montażu płyt OSB na dachu
Instrukcje producenta i APA wskazują kilka rzeczy, których na połaci nie robisz:
- płyty na styk, bez szczeliny 3 mm;
- styk krótszych krawędzi w przęśle, poza krokwią;
- pokrycie na płytach, które zmokły i nie wyschły;
- klejenie poszycia do krokwi, którego APA nie zaleca, chyba że producent kleju przewiduje to dla poszycia już przykrytego pokryciem.
Nie wiesz, czy Twoja gwoździarka obsłuży gwoździe GR 28/63 pod płytę 22 mm? Zadzwoń, dobierzemy gwoździarkę i gwoździe do grubości Twojej płyty. Serwisujemy sprzęt w Polsce. Naprawa w Polsce oznacza oryginalne części i brak wysyłki za granicę.
Najczęściej zadawane pytania
Ile gwoździ potrzeba na jedną płytę OSB?
Około 38 gwoździ, w przykładzie dla płyty 2500 × 1250 mm i krokwi co 62,5 cm (pięć krokwi pod płytą). Dwie krótsze krawędzie na łączeniach dostają po 10 gwoździ w odstępach do 15 cm, a trzy krokwie pośrednie po 6 gwoździ w odstępach do 30 cm. Jedno opakowanie GR 28/63 (4600 sztuk) wystarcza wtedy na około 121 płyt.
Czy płytę OSB na dachu można przykręcić wkrętami do płyt g-k?
Nie, czarne wkręty do płyt gipsowo-kartonowych nie nadają się do płyt drewnopochodnych, zaznacza Swiss Krono w instrukcji dachowej. Producent dopuszcza na dachu wkręty do drewna albo gwoździe pierścieniowe lub spiralne. Długość wkrętu liczysz tak samo jak długość gwoździa, od grubości płyty.
Co zrobić, gdy płyty OSB zmokną przed położeniem pokrycia?
Mokre płyty OSB trzeba wysuszyć przed ułożeniem dachówki, blachy, papy termozgrzewalnej albo gontu i zabezpieczyć przed korozją biologiczną, tak każe Swiss Krono. Przy dłuższym zawilgoceniu krawędzie płyt mogą lekko spęcznieć. Producent zaznacza, że czasem trzeba je wtedy zeszlifować, żeby wyrównać płaszczyznę przed gontem.
Jaka grubość płyty OSB jest odpowiednia na ścianę?
Na ściany domu szkieletowego Swiss Krono zaleca płytę OSB/3 grubości 12 mm przy rozstawie słupków 400 i 600 mm. Na ścianie gwoździe wbija się co 15 cm na łączeniach płyt, co 30 cm na podporach pośrednich i co 10 cm przy zewnętrznych krawędziach ścian.